احرار: جنگ تنها زيرساختها و زندگي مادي انسانها را ويران نميکند، بلکه آثار عميق و ماندگاري بر سلامت روان افراد نيز بر جاي ميگذارد. تجربهي ناامني، از دست دادن عزيزان، جابهجايي اجباري، نگراني از آينده و مواجهه با خشونت، فشار رواني شديدي ايجاد ميکند که ميتواند زندگي روزمره افراد را تحت تأثير قرار دهد
در زمان جنگ، احساساتي مانند ترس، اضطراب، غم، خشم و درماندگي کاملاً طبيعي هستند. بسياري از افراد ممکن است دچار بيخوابي، کاهش تمرکز، تحريکپذيري، کابوسهاي شبانه يا احساس نااميدي شوند. کودکان، سالمندان، افراد داراي بيماريهاي رواني و کساني که مستقيماً در معرض خشونت قرار گرفتهاند، بيش از ديگران در معرض آسيبهاي رواني هستند.
حفظ سلامت روان در چنين شرايطي اهميت زيادي دارد. دريافت اخبار از منابع معتبر و محدود کردن زمان دنبال کردن اخبار، حفظ ارتباط با خانواده و دوستان، داشتن برنامهاي منظم براي خواب، تغذيه و فعاليت روزانه، انجام تمرينهاي آرامسازي مانند تنفس عميق و اختصاص زماني براي استراحت ميتواند به کاهش فشار رواني کمک کند. همچنين، صحبت کردن درباره احساسات با افراد مورد اعتماد و درخواست کمک از متخصصان سلامت روان در صورت تداوم علائم، اقدامي ضروري و مؤثر است.
کودکان در دوران جنگ نيازمند حمايت ويژه هستند. ايجاد احساس امنيت، پاسخ دادن صادقانه و متناسب با سن به پرسشهاي آنها، حفظ تا حد امکان برنامههاي روزانه و تشويق به بازي، نقاشي و بيان احساسات، ميتواند به کاهش اضطراب آنها کمک کند.
در نهايت، سلامت روان بخشي جداييناپذير از سلامت عمومي است. همانگونه که در زمان جنگ از سلامت جسم محافظت ميکنيم، بايد به سلامت روان نيز توجه ويژه داشته باشيم. حمايت اجتماعي، همدلي، اميد، دسترسي به خدمات روانشناختي و مراقبت از خود، از مهمترين عوامل افزايش تابآوري و کاهش پيامدهاي رواني جنگ هستند.
آگاهي از ابعاد رواني جنگ، مسير آرامش را هموار ميکند/ دعا و شکرگزاري در شرايط جنگي سلامتآفرين است
عضو هيئت علمي گروه روانشناسي دانشگاه آزاد اسلامي واحد تبريز در گفتوگو با ايسنا با اشاره به ابعاد رواني جنگ، بر ضرورت توجه به سلامت روان در کنار سلامت جسم تأکيد کرد و گفت: جنگ از لحاظ ماهيتي و هويتي داراي ابعاد رواني پنهاني است که آگاهي از آنها ميتواند مسير آرامش را هموار سازد.
مرضيه عليوندي وفا با بيان اينکه جنگ ميتواند به «جنگ هيجانها» تبديل شود، افزود: شناخت تواناييهاي تنظيم هيجان و بهکارگيري آنها براي مديريت احساسات، از ملزومات عبور از شرايط جنگي است.
وي ادامه داد: جنگ ميتواند موجب تشديد استرس، اضطراب و افسردگي شود، اما آگاهي مداوم نسبت به اين وضعيت، به افراد کمک ميکند تا آشفتگيهاي رواني را بهتر مديريت کنند.
وي با اشاره به فشارهاي رواني ناشي از جنگ، خاطرنشان کرد: تحمل اين فشارها بهصورت فردي بسيار دشوار است و همراهي و کنار هم بودن افراد ميتواند در کاهش اين فشارها نقش مؤثري ايفا کند. جنگ ميتواند دامنه ترسها را گسترش داده و آنها را به فوبيا تبديل کند، از اينرو، پذيرش طبيعي بودن اين احساسات ميتواند به حفظ سلامت روان کمک کند.
وي با اشاره به تأثير جنگ بر احساس امنيت، گفت: در شرايط جنگي، نياز به امنيت دچار خدشه ميشود و استفاده از تصويرسازي ذهني ميتواند به حفظ آرامش روان کمک کند. جنگ موجب کاهش برد ارتباطي افراد ميشود و حفظ و گسترش روابط اجتماعي، يکي از راهکارهاي مؤثر براي مراقبت از سلامت روان است.
وي افزود: جنگ ميتواند سيستم ايمني بدن را در وضعيت هشدار دائمي قرار داده و موجب خستگي آن شود، انجام ورزشهاي ساده ميتواند به ايجاد آرامش و کاهش اين فشار کمک کند.
وفا با هشدار نسبت به آثار مخرب اخبار نادرست، بيان کرد: جنگ با انتشار اخبار دروغ و ذهنسوز، قادر است قدرت تفکر انسان را تحت تأثير قرار دهد، بنابراين ايجاد و استفاده از ميدان خبري سالم، نقش مهمي در مراقبت از سلامت روان دارد.
وي تأکيد کرد: دعا و شکرگزاري در شرايط جنگي ميتواند سلامتآفرين باشد و زنده نگه داشتن اين آيينهاي الهي، در ارتقاي سلامت روان فردي و اجتماعي تأثيرگذار است.
حفظ ارتباطات اجتماعي، کليد کاهش آسيبهاي رواني جنگ است
يک روانشناس در گفتوگو با ايسنا اظهار کرد: جنگ علاوه بر تهديد جان و امنيت افراد، سلامت روان را نيز تحت تأثير قرار ميدهد و ميتواند زمينهساز بروز مشکلاتي مانند اضطراب، ترس، بيخوابي و سوگ شود. مراقبت از وضعيت رواني در چنين شرايطي به اندازه حفظ سلامت جسم اهميت دارد.
ابوالفضل محمديان با بيان اينکه تجربه احساساتي مانند اندوه، خشم و اضطراب در بحرانهاي جنگي طبيعي است، افزود: افراد نبايد اين هيجانات را سرکوب يا انکار کنند، بلکه لازم است آنها را بپذيرند و نسبت به احساسات خود آگاه باشند، چراکه پذيرش هيجانات، يکي از اصول مهم در مديريت آسيبهاي رواني ناشي از بحران به شمار ميرود.
وي نسبت به تأثير منفي انتشار اخبار غيررسمي و شايعات هشدار داد و توصيه کرد شهروندان اخبار را تنها از منابع معتبر دنبال کنند و مدت زمان مواجهه روزانه با اخبار را کاهش دهند تا از افزايش اضطراب و فرسودگي رواني جلوگيري شود.
محمديان، حفظ ارتباط با اعضاي خانواده، دوستان و اطرافيان را از مهمترين عوامل تقويت تابآوري دانست و گفت: تداوم ارتباطات اجتماعي ميتواند احساس تنهايي را کاهش داده و خطر ابتلا به اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و افسردگي را کمتر کند.
وي ادامه داد: حفظ برنامهها و عادتهاي روزمره، حتي در حد امکان، به افراد کمک ميکند احساس کنترل و ثبات بيشتري داشته باشند. اين موضوع يکي از توصيههاي مهم برنامههاي حمايت رواني اجتماعي در شرايط بحران است.
اين روانشناس خاطر نشان کرد: استفاده از روشهاي آرامسازي مانند تمرين تنفس عميق، ذهنآگاهي (Mindfulness) و انجام فعاليتهاي بدني سبک نيز در کاهش تنشهاي رواني و تنظيم هيجانات مؤثر است و از جمله مداخلات اوليه توصيهشده در شرايط بحراني محسوب ميشود.
محمديان با تأکيد بر آسيبپذيري بيشتر کودکان و سالمندان در زمان بحران، تصريح کرد: ايجاد محيطي امن، گفتوگو با کودکان به زباني ساده و متناسب با سن آنها و همچنين توجه مستمر به نيازهاي سالمندان، از مهمترين اقدامات حمايتي در اين دوران است.
وي خاطرنشان کرد: در صورتي که افراد با علائمي مانند بيخوابي شديد، افکار آسيبرسان يا ساير نشانههاي حاد رواني مواجه شوند، لازم است هرچه سريعتر از خدمات تخصصي روانشناسي و رواندرماني بهره بگيرند.
انتهاي پيام